Mahya ve Cami Aydınlatmaları

Mahya ve mahyacılık mesleğinin ilham kaynağı ve merkezi her zaman İstanbul olmuştur. Mahya için İstanbul’a mahsus bir zevk ve meslek hatta bir şehir tasavvuru dense yeridir. İstanbul mahyacılarının Edirne ve Bursa’ya intikal ettiği de olurmuş. Hatta davet üzerine Âsitane’den yola çıkarak Kahire’ye kadar gidilmiş ancak uygun minare bulunamamış. Coğrafi konum açısından mahya kurulumuna en uygun cami Süleymaniye Camisi olduğundan Ramazan hilalinin görülmesinden sonra ilk kandil yakılan yer de Süleymaniye olur ve böylece İstanbul halkı Ramazan’ın geldiğini anlarmış. III. Ahmet’in saltanat yıllarında (1703-1730) Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın Ramazan gecelerinde mahya kurma geleneğini İstanbul’daki çifte minareli bütün selâtin camilerine uygulattığı bilinmektedir. Onun zamanında Süleymaniye, Sultanahmet, Valide Sultan- bugünkü Yeni Cami, Eminönü, Beyazıt, Şehzade ve Sultan Selim camilerinde de mahyalar kurulurmuş. Öyle ki mahya kurmaya uygun olmadığı için Eyüp Camii’nin minareleri yenilenmiş. Minareler arasında veya tek minareli camilerde minare şerefesi ile kubbe alemi arasında kurulan mahyaya “dış mahya”, caminin içinde ana kubbenin yarıçapının iki noktası arasında, genellikle kıbleye yönelen cemaatin bakış yönüne göre kurulana ise “iç mahya” denir. Kaynaklara göre iç mahyalarından en etkileyici ve en meşhurları Ayasofya, Sultanahmet, Süleymaniye, Nuruosmaniye ve Hekimoğlu Ali Paşa camilerinde bulunan mahyalarmış. Minare külahından şerefeye veya papuça kadar minareleri dikey bir şekilde ve birkaç hat halinde inan kandillere donatmaya “kaftanlamak” veya “kaftan giydirmek” denir. Bu bazen minare ile birlikte veya tek başına ana kubbe ve yan kubbeler üzerine de uygulanır. Tek minareli camilere uygulanabilecek en estetik mahya kaftan giydirmektir. Kaynak: Göklere Yazı Yazma Sanatı Mahya/The Art of Writing on The Sky Mahya